borstkanker en kinderwens

Al ver vóór de geboorte worden bij een meisje de geslachtsorganen (baarmoeder, eierstokken en eileiders) ontwikkeld en worden eicellen gevormd die later nodig zijn voor  de voortplanting. Bij de geboorte heeft een meisje ongeveer één miljoen onrijpe eicellen in haar eierstokken. Na de geboorte worden geen nieuwe eicellen meer aangemaakt. Deze voorraad neemt af naarmate een vrouw ouder wordt. Ook tijdens zwangerschap of langdurig pilgebruik wordt de voorraad eicellen kleiner. Als de eicelvoorraad op is, komt een vrouw in de overgang.

Eierstokken
Een vrouw beschikt over twee eierstokken (ovaria) die zich onderin de buik bevinden, links en rechts naast de baarmoeder. De eierstokken hebben een gemiddelde doorsnede van ongeveer twee tot drie centimeter. De eierstokken bevatten de voorraad eicellen voor het leven. De onrijpe eicellen bevinden zich voornamelijk aan het oppervlak van de eierstok, in de buitenste schil van ongeveer twee millimeter dikte. De eierstokken hebben twee functies: de productie van rijpe eicellen en de productie van vrouwelijke hormonen. De hormonen zorgen tijdens de puberteit onder andere voor lengtegroei en borstontwikkeling. Vanaf de puberteit gaat er maandelijks een eicel rijpen en komt de menstruatiecyclus op gang. Wanneer een meisje in de puberteit komt, zijn er nog ruim 300.000 onrijpe eicellen aanwezig in de eierstokken.

Menstruele cyclus
Tussen het 11e en 14e levensjaar begint meestal de menstruele cyclus: een meisje wordt iedere maand ongesteld. Dit gaat door tot een vrouw in de overgang komt. In principe komt er per cyclus (gemiddeld vier weken) één eicel vrij vanuit de eierstok. Dit wordt eisprong (ovulatie) genoemd. Deze eicel verplaatst zich via de eileider naar de baarmoeder. De baarmoeder heeft ondertussen een dikkere wand gekregen waarin de eicel zich kan innestelen. Als de eicel niet wordt bevrucht door een zaadcel, sterft de eicel af. De dikkere wand in de baarmoeder wordt dan afgebroken. Ongeveer 14 dagen na de eisprong wordt de vrouw ongesteld (menstruatie).

Zwangerschap
Als een eicel binnen een paar uur na de eisprong wordt bevrucht door een zaadcel, kan er een zwangerschap optreden. De bevruchte eicel (embryo) nestelt zich in de wand van de baarmoeder en ontwikkelt zich in een periode van negen maanden tot een baby. Tijdens de zwangerschap stopt de menstruele cyclus: er is tijdelijk geen rijping van eicellen, geen eisprong en geen menstruatie.

Leeftijd en zwangerschap
De voorraad eicellen neemt af bij het ouder worden. De kans op zwangerschap wordt daardoor kleiner (zie figuur).

kans per maand op bevruchting per leeftijd.png

Bovendien vermindert de kwaliteit van de eicellen met het ouder worden. Dit heeft tot gevolg dat de kans op een miskraam en/of aangeboren afwijkingen op latere leeftijd toeneemt.

Overgang (de menopauze)
Tussen het 45e en 55e levensjaar raakt de voorraad eicellen op. Het eerste teken van beginnende overgang is dat de menstruele cyclus korter wordt. De overgang kan gepaard gaan met verschillende klachten (o.a. opvliegers). Na de laatste ongesteldheid is een vrouw niet meer vruchtbaar, zij kan zich niet meer voortplanten. Heel soms komen vrouwen al vóór hun 40e levensjaar in de overgang. Dit wordt prematuur ovarieel falen (POF) genoemd of vroegtijdige overgang.